CELE

POTOK PIENIĘDZY DLA POLSKICH RZEK

PROBLEMY RZEK ROSNĄ A CZAS UCIEKA, CHCEMY TO ZMIENIĆ

W chwili obecnej Polska pozostaje w Europie na szarym końcu listy jeśli chodzi o zrealizowane projekty renaturyzacji rzek. Chcemy to zmienić. 

Państwowe instytucje, głównie Wody Polskie, realizują co prawda co kilka lat pojedyncze inwestycje jednak konieczny, ze względu na pogłębiający się kryzys klimatyczny i utratę bioróżnorodności, proces renaturyzacji idzie bardzo wolno i punktowo. Tymczasem potrzeby są ogromne – renaturyzacji wymagają tysiące miejsc i tysiące obiektów.

POTRZEBA INNOWATORÓW RENATURYZACJI RZEK

Sytuacja ta pokazuje, że mimo istnienia wielu podmiotów zarówno państwowych jak i poza, wciąż brakuje obywatelskich, niezależnych jednostek wyspecjalizowanych w renaturyzacji rzek i jej ściśle dedykowanych, które wytyczyłaby innowacyjny kierunek, i realizowały równolegle do państwa projekty renaturyzacji. Potrzebne są profesjonalne zespoły, dysponujące niezależnymi funduszami na wkłady własne do projektów celem pozyskania dofinansowań, oraz posiadające etatowy dział inżynierski zarządzający tworzeniem i wdrażaniem ich koncepcji.

Taką właśnie jednostkę, lidera innowacji chcielibyśmy stworzyć w postaci społecznego obywatelskiego Funduszu Renaturyzacji Rzek, który pozyskiwał będzie pieniądze z crowdfundingu pod hasłem „Potok pieniędzy dla rzek”. Nie będzie to jednak jedynie fundusz, zarządzający środkami na wkłady własne do przyszłych projektów. Koncepcja zakłada również utworzenie stałego, dedykowanego zespołu ekspertów ds. renaturyzacji, którego zadaniem będzie analiza sytuacji w kraju/regionie i priorytetyzowanie działań (co robi państwo, czego nie robi, gdzie potrzeba społecznego projektu, gdzie czekamy na ruch administracji rządowej), a następnie opracowanie odpowiednich dokumentów zarówno projektowych jak i wniosków o dalsze dofinansowanie.

PROJEKTY MAŁE ALE ELASTYCZNIEJ I DEMOKRATYCZNIE

Dotychczas większość działań w zakresie renaturyzacji w Polsce była finansowana przez państwo i realizowana przez PGW Wody Polskie. Model ten sprawdza się w przypadku dużych inwestycji na dużych obiektach państwowych, ma jednak swoje ograniczenia: proces alokacji środków jest czasochłonny, a priorytety często ustalane są centralnie, bez pełnego uwzględnienia lokalnych potrzeb i rzeczywistych priorytetów środowiskowych. Społeczny Fundusz Renaturyzacji Rzek może wypełnić tę lukę, tworząc narzędzie bardziej elastyczne i demokratyczne skupione początkowo na mniejszych „porzuconych”, politycznie niewygodnych, pominiętych przez administrację projektach, które często mają równie duże znaczenie dla ekosystemów jak te duże.

NAJLEPSZE EUROPEJSKIE PRAKTYKI I PARTYCYPACJA SPOŁECZNA

Warto w tym miejscu wspomnieć, że w UE rośnie nacisk na realizację Strategii Bioróżnorodności 2030, która zakłada m.in. odtworzenie 25 000 km swobodnie płynących rzek. Nasz Fundusz może być więc uzupełnieniem i przyspieszeniem wdrażania polityk unijnych – szczególnie w sytuacji, gdzie system instytucjonalny działa wolniej. Może również stać się innowacyjnym przykładem dobrych praktyk, inspirując inne regiony Polski do tworzenia podobnych mechanizmów w pozostałych zlewniach rzek.

Doświadczenia z innych krajów UE pokazują, że przywracanie przestrzeni rzekom jest skuteczną strategią w obliczu kryzysu klimatycznego. Uspołecznienie inwestycji w renaturyzację sprawi, że proces ten stanie się nie tylko szybszy i bardziej elastyczny, ale także głębiej zakorzeniony w świadomości obywateli. 

SPOŁECZNA RADA FUNDUSZU

Liczymy, że uda nam się zdobyć zaufanie społeczne poprzez utworzenie rady Funduszu w oparciu o naszą rozległą sieć kontaktów, o odpowiednio reprezentacyjnym składzie (przedstawiciele organizacji wędkarskich, NGO, jednostek naukowych wyspecjalizowanych w renaturyzacji), i w ten sposób przekonać do mikro ale stałego wsparcia poprzez subskrypcję szersze grono odbiorców.

MIKRO SUBSKRYPCJE

Niechęć do zmiany, zwłaszcza jeśli dotyczy pieniędzy i kolejnego „opodatkowania się”, jest oczywistą przeszkodą. Dlatego proponować będziemy mikro wpłaty, rzędu 10zł miesięcznie, by nie obciążać budżetu zainteresowanych a skupić się n